Howest, I-mens en Living Tomorrow lanceren sociale zorgrobot Ameca

Meet Ameca, de robot die op een mens lijkt zal worden ingezet in de Vlaamse ouderenzorg om eenzaamheid bij bewoners te verminderen en zorgteams te ondersteunen. Het project werd voorgesteld in aanwezigheid van minister-president Matthias Diependaele. Het is een samenwerking tussen zorgorganisatie i-mens, Living Tomorrow en Howest.

De humanoïde robot is gemaakt door het Britse bedrijf Engineered Arts. Ameca heeft 17 gezichtsactuatoren waarmee ze subtiele expressies produceert: een lichte glimlach, een nieuwsgierige frons, een zachte blik. Het zijn precies die kleine bewegingen die in woonzorgcentra vaak het verschil maken tussen afstand en nabijheid, tussen techniek en aanwezigheid.

Achter haar mensachtige voorkomen schuilt echter een complex samenspel van geavanceerde technologieën. Ameca ‘luistert’ via ingebouwde microfoons, kijkt via RGB-camera’s en reageert met een stem die wordt gegenereerd via neurale tekst-naarspraak. Ameca werd aangekocht door Living Tomorrow. De innovatiehub fungert als een proeftuin voor cutting-edge innovaties en stelt organisaties in staat om nieuwe toepassingen zoals sociale robots te ontwikkelen, demonstreren en verfijnen in samenwerking met Howest en i-mens.

Studie bij senioren

In i-mens SeniorCity Gent werd Ameca getest met het doel een zinvolle gesprekspartner te zijn voor oudere bewoners die zich eenzaam voelen. De studie werd uitgevoerd door onderzoekers van het Howest AI Lab, in nauwe samenwerking met de betrokken projectpartners. "In totaal namen 31 ouderen deel aan het onderzoek, variërend van 63 tot 93 jaar", zegt Charlotte Larmuseau, onderzoeksmanager Smart Tech Howest. "Ze wonen in assistentiewoningen, een zorghotel of in de buurt van de woonzorgsite. De meesten waren vrouwen, wat aansluit bij de demografische realiteit in residentiële ouderenzorg. Elk van hen voerde een semi-gestructureerd gesprek met Ameca van 15 tot 20 minuten, in het Nederlands, over herkenbare thema’s: familie, vakanties, eten, hobby’s en herinneringen."

Niet perfect

Ameca werd gezien als een gesprekspartner, niet perfect, maar wel aanwezig, welwillend en vaak zelfs troostend. "Bovendien bleek in langere gesprekken een opmerkelijke verschuiving: zodra mensen meer tijd namen, begonnen ze over diepere thema’s te praten. Familie, verlies, zorg, reizen, herinneringen, alles kwam voorbij. Kleine antwoorden veranderden soms in reflecties, en bij sommige bewoners werd echte emotionele betrokkenheid zichtbaar."

De studie toont dat Ameca nu al iets betekenisvols kan bieden: gezelschap dat niet oordeelt, nooit gehaast is en altijd
beschikbaar blijft. "Misschien kunnen we haar ook in de politiek inzetten", grapte Matthias Diependaele tijdens de voorstelling. Hoewel robots menselijke nabijheid nooit zullen vervangen, kunnen ze wel momenten van menselijkheid creëren op plaatsen waar tijdsdruk, personeelstekort of omstandigheden dat bemoeilijken. De geplande technologische aanpassingen die nu volgen, zullen de interacties verder verfijnen en de gesprekken met Ameca nog natuurlijker laten verlopen.