Howest-lectoren schrijven praktijkboek over AI voor taalleerkrachten  

Hoe zet je AI didactisch in tijdens de les Nederlands, Frans, Engels of een andere vreemde taal, zonder dat het denkwerk van je leerlingen verdwijnt? Howest-lectoren Thomas Vliebergh en Jessica Morseau bundelen hun expertise in het praktijkboek ‘Aan zet met AI in het taalonderwijs’ (LannooCampus). Hun boodschap aan taalleerkrachten is duidelijk: je hoeft niet te wachten op het perfecte AI-beleid om er vandaag al mee aan de slag te gaan. Op 2 november wordt het boek voorgesteld op Boektopia in Kortrijk.

Thomas Vliebergh en Jessica Morseau geven les in de lerarenopleidingen van Howest. Thomas is daarnaast onderzoeker bij EdHub, het expertisecentrum voor leren en onderwijs van Howest. Allebei stonden ze eerst zelf als taalleerkracht voor de klas in het secundair onderwijs. Vanuit die ervaring merken ze dat de vraag naar houvast rond artificiële intelligentie bij scholen en leerkrachten groot is.

“Leerkrachten willen wel met AI aan de slag, maar botsen op verschillende drempels”, zegt Vliebergh. “Er is vaak nog geen duidelijk AI-beleid op school, waardoor collega’s niet over de juiste tools beschikken en onzeker blijven. Tegelijk gebruiken leerlingen AI al volop. En de ruimte om je daarin bij te scholen is de voorbije jaren alleen maar krapper geworden.”

Perfecte AI-beleid?

Volgens de lectoren is die onzekerheid geen reden om AI dan maar links te laten liggen. “Je hoeft niet te wachten op het perfecte AI-beleid, want dat ligt er morgen niet”, zegt Thomas. “Je kunt vandaag al nadenken over hoe AI jou als leerkracht ondersteunt en hoe je je leerlingen er kritisch mee leert omgaan.”

Waarom de focus op taalonderwijs? “Taal draait sterk rond schrijven, lezen, feedback en communicatie: net de domeinen waarin generatieve AI een steeds grotere rol speelt”, zegt Jessica. “Zowel leerlingen als leerkrachten zoeken naar manieren om AI in te zetten zonder dat het eigen denk- en leerproces verdwijnt. En omdat we zelf taalleerkracht waren en nog altijd lesgeven, komen veel ideeën en suggesties rechtstreeks uit onze eigen lessen en praktijkervaring.”

Niet ter vervanging

De auteurs zien AI niet als een vervanging van de leerkracht, maar als een manier om tijd vrij te maken.“Je werk versnellen, je vak verdiepen. Dat is voor ons de essentie. AI kan bepaalde taken verlichten, maar het doel is net om als leerkracht meer ruimte te krijgen voor je vak en voor je leerlingen.”

Er bestaan al heel wat publicaties over AI in de klas, maar weinig materiaal dat AI echt vertaalt naar de dagelijkse lespraktijk van taalleerkrachten. Dat is precies de brug die dit boek wil slaan. Het vertrekt niet vanuit de technologie, maar vanuit een sterke taaldidactiek: eerst de vraag wat leerlingen moeten leren, dan pas de vraag welke rol AI daarin speelt. Daarin ligt de sterkte van het boek en het maakt de concrete handvatten meteen bruikbaar in de les van morgen.

AI-geletterdheid

Het boek sluit aan bij het bredere werk van Howest rond AI-geletterdheid in het onderwijs. De lectoren bouwden samen met het team van EdHub een nascholingsaanbod uit waarmee ze leerkrachten en directies ondersteunen bij de uitdagingen en mogelijkheden van AI. Daarnaast loopt bij EdHub het praktijkgerichte onderzoeksproject ‘De AI-geletterde school’ (2026-2029), waarin met pilootscholen wordt gewerkt aan leerlijnen en implementatiemodellen voor AI-geletterdheid.

Het uiteindelijke doel van het boek is duidelijk: impact in de klas én in de lerarenkamer. “Voor ons is het boek geslaagd als leerkrachten er effectief mee aan de slag gaan”, zegt Thomas. “Maar ook als andere lerarenopleidingen onze aanpak gebruiken om toekomstige leerkrachten sterker te maken in AI-geletterdheid. Want geen AI-wijze leerlingen zonder AI-wijze leerkrachten.”